"Bu keşif, erken yerleşik hayata ve toplumsal organizasyona dair bilinenleri yeniden yazabilir"
Karahantepe, Tek Tek Dağları Milli Parkı içinde yer alıyor ve yürütülen kazılar bu yıl da önemli buluntularla sonuçlandı.
Şimdiden ortaya çıkarılan yapı; yaklaşık 17 metre çapında, yuvarlak planlı ve merkezinde bir odak noktasına sahip. Bu odak noktasının karşısında, üç basamaklı geniş “sekiler” (oturma basamakları) göze çarpıyor — bu düzenleme adeta bir antik “odeon / amfi tiyatro” atmosferi çağrıştırıyor.
Kazı Başkanı Prof. Dr. Necmi Karul’un açıklamasına göre; yapı, toplu katılımlı ritüeller ya da seremoniler için tasarlanmış. Ortamda hayvan ve insan figürlü heykeller ve çeşitli sembolik eserler bulundu.
Karahantepe’de ayrıca 30’un üzerinde çukur konut (yeraltı ya da yarı-yeraltı evleri), günlük yaşam eşyaları, ocaklar ve depolama alanları ortaya çıkarıldı; bu da bölgenin yalnızca ritüel alanı değil, aynı zamanda yerleşik yaşam merkezi olduğunu gösteriyor.
Bu keşif, erken Neolitik toplumların — tarım ve hayvancılıktan önce bile — karmaşık sosyal yapılanmalara, toplu yaşam mekânlarına ve ritüel/sosyal ayinlere sahip olduğunu yeniden hatırlatıyor. Arkeologlar, Karahantepe’nin bu açıdan insanlık tarihinin “sosyal dönüşüm devri”nin kilit noktasını oluşturduğunu söylüyor.
Neden Önemli?
Çoğu insanda “ilkel topluluk = basit konut / mağara yaşamı / küçük gruplar” algısı hâkimken; Karahantepe — Göbeklitepe ile birlikte — bu algıyı temelden sarsıyor. İnsan topluluklarının milenyumlar öncesinde bile sosyal düzen, ritüel, mimari ve toplu yaşam alanları kurduğu artık somut.
Bu yapı, tarih öncesi dönemde “insan bir araya geliyor, konuşuyor, ritüel ya da tören yapıyordu” — yani yalnızca bireysel değil; toplumsal belleği, ortak inançları ve organize sosyal yapıyı teşvik eden bir merkezin varlığını gözler önüne seriyor.
Bilimsel kültür ve arkeoloji dünyasında, bu tür buluntular Türkiye’nin “Taş Tepeler” bölgesinin — sadece mezar ya da tapınak kompleksleri değil — aynı zamanda erken dönem şehirleşme ve sosyal organize hayatın beşiği olduğunu gösteriyor.
Kaynak: Anadolu Ajansı
#samedya #Karahantepe #Neolitik #Arkeoloji #AmfiTiyatro #TaşTepeler #Şanlıurfa #Tarih #KültürelMiras #Kazı #AntikYerleşim
