"Bu sorun nedeniyle dünya genelinde yaklaşık 6.000 Airbus uçağı acil yazılım güncellemesine tabi tutuldu."
30 Ekim 2025’te, ABD’li havayolu şirketi JetBlue Airways’e ait A320 uçağında, Cancun’dan Newark’a uçuş sırasında “ani ve beklenmedik irtifa kaybı” meydana geldi. Uçak, acil iniş yaparken bazı yolcular ve mürettebat yaralandı.
Olayı araştıran Airbus ve ilgili havacılık otoriteleri, sorunun uçakta kullanılan uçuş-kontrol bilgisayarlarında (özellikle ELAC sistemi) “veri bozulması / bellek hatası” olduğunu tespit etti. Bu hatanın kaynağı olarak da “yükselen kozmik radyasyon / güneş kaynaklı iyonize parçacık bombardımanı” gösterildi.
Yüksek irtifa – yani uçak yükseklerde uçarken – kozmik radyasyonun etkisi artıyor. Bu radyasyon, mikroçiplerde veri bozulmalarına (“bit flip”, single-event upset – SEU) yol açabiliyor. Eğer bu etkiler uçuş kontrol yazılımında olursa, otomatik kontroller yanlış çalışabiliyor.
Sonuç olarak, Airbus A320 ailesindeki ~6.000 uçak için acil yazılım güncellemesi kararı alındı. Bazı uçaklarda ise yazılım kadar donanımın da kontrol edilmesi gerektiği bildirildi. Bu karar, dünya çapında uçuş iptalleri, sefer değişiklikleri ve yolcu ertelemelerine sebep oldu.
Havacılık dünyası bu gelişmeyi “modern uçaklarda mikroçip-radyasyon hassasiyetine dikkat çeken kritik uyarı” olarak değerlendiriyor. Çünkü teknoloji ilerledikçe ve elektronik sistemler uçak yönetiminde daha çok söz sahibi oldukça, uzaydan gelen radyasyon ve kozmik ışınlar gibi “görünmez” tehditlerin hava güvenliğini etkileme potansiyeli de artıyor.
✅ Ne Değişti — Neden Önemli?
Bu olay, “uçak güvenliği = sadece mekanik güvenlik” paradigmasını sarsıyor: Artık “elektronik + yazılım + uzay/çevresel etkiler” de uçuş güvenliğinde kritik rol oynamaya başladı.
Yolcu ve mürettebat güvenliği açısından, özellikle A320 gibi “fly-by-wire” (uçuş kontrolleri elektronik + bilgisayar kontrollü) uçaklar, kozmik radyasyon gibi dış faktörlerden daha fazla etkilenebiliyor.
Havayolları ve üreticiler, eskiden “güneş patlaması vs.” gibi riskleri ihmal edebiliyorken; şimdi bu riskleri yazılım güncellemeleri ve donanım kontrolleriyle minimize etmeye çalışıyor.
Yolcu açısından: bu tür teknik sorunlar, uçuş iptalleri, sefer değişiklikleri ve gecikmelere neden olabiliyor — bu da seyahat planını etkileyebilir.
Kaynak: Haberler
#samedya #Airbus #A320 #KozmikIşınlar #UzayRadyasyonu #UçakGüvenliği #Havacılık #Teknoloji #2025
